لنز سخت چیست و چه زمانی از آن استفاده میشود؟
لنز نرم در سالهای اخیر بسیار محبوب شده است؛ ولی بسیاری از افرادی که شرایط بینایی خاصی دارند، لنز سخت را ترجیح میدهند. در این مطلب، به هر آنچه باید درباره لنزهای سخت بدانید، مانند فواید، نحوه استفاده، کاربردها و نحوه نگهداری از آنها میپردازیم تا بتوانید بهترین تصمیم را برای بهبود بینایی خود بگیرید.
لنز سخت چیست؟
لنز سخت با نامهای لنز نفوذپذیر به گاز، لنز GP، لنز RGP یا لنز نفوذپذیر به اکسیژن نیز شناخته میشود؛ ولی نباید با لنزهای سخت قدیمی که دیگر تجویز نمیشوند، اشتباه گرفته شود. لنزهای نفوذپذیر به گاز در اواخر دهه 1970 میلادی ساخته شدهاند و پیشرفتهتر از لنزهای تماسی نرم محسوب میشوند. لنزهای نرم کل سطح قرنیه را میپوشانند؛ ولی لنزهای سخت سختتر هستند و تنها حدود 75% از سطح قرنیه را پوشش میدهند.
بسیاری از لنزهای GP حاوی سیلیکون هستند؛ بنابراین، انعطافپذیری بیشتری از لنزهای سخت قدیمی دارند. همچنین سیلیکون به اکسیژن اجازه میدهد از لنز نفوذ کند و به قرنیه برسد. این امر هنگام استفاده از لنزهای تماسی برای حفظ سلامت قرنیه ضروری است. ویژگی مهم دیگر این لنزها این است که بهگونهای طراحی شدهاند که روی سطح قرنیه بیشتر حرکت کنند؛ در نتیجه، به اشکها اجازه میدهند زیر لنز جریان یابند و اکسیژن را به قرنیه میرسانند.
در پایان این بخش، بهتر است به این نکته نیز اشاره کنیم که لنزهای RGP در انواع مختلفی مانند لنز سخت رنگی و غیررنگی تولید میشوند؛ بنابراین، میتوانند برای افرادی که میخواهند علاوه بر درمان مشکلات قرنیه مانند درمان قوز قرنیه، رنگ چشم خود را نیز تغییر دهند، گزینه مناسبی باشند.
فایده های لنز سخت چیست؟
لنز تماسی سخت فواید بسیاری را برای افرادی که از آن استفاده میکنند، ارائه میدهد:
- دید شفافتر: لنزهای نفوذپذیر به گاز از پلاستیک سخت ساخته شدهاند؛ بنابراین، میتوانند شکل خود را در طول روز، حتی زمانی که پلک میزنید، حفظ کنند و در نتیجه، دید شفافتری را ارائه دهند
- دوام بالا: این لنزها بهآسانی پاره نمیشوند و ترک نمیخورند؛ بنابراین، میتوانند طول عمر بیشتری در مقایسه با لنزهای نرم داشته باشند
- مقاومت در برابر رسوبات پروتئین و چربی: این لنزها از موادی که از آب تشکیل شدهاند، ساخته نشدهاند؛ بنابراین، رسوبات پروتئین و چربی ناشی از اشکهای شما به آنها نخواهند چسبید
- مقرونبهصرفهبودن: لنزهای GP بیش از یک سال دوام میآورند؛ بنابراین، به تعویض مکرر نیاز ندارند. این مزیت این لنزها را به گزینه مقرونبهصرفهتری در مقایسه با لنزهای نرم تبدیل میکند
نحوه استفاده از لنز سخت چگونه است؟
در این بخش، نحوه گذشتن و برداشتن لنز تماسی سخت را به سادهترین شکل ممکن توضیح میدهیم. توجه کنید که این بخش نباید جایگزین دستورالعملها و توصیههای چشمپزشک شما شود؛ برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه، پیشنهاد میکنیم به کلینیک دکتر مقدسی چشم پزشک مطرح پایتخت، مراجعه کنید؛ تا ایشان پس از معاینه و بررسی وضعیت چشمهای شما، اعلام کنند استفاده از لنز سخت برای شما مناسب است یا بهتر است از آن استفاده نکنید!
نحوه گذاشتن لنزهای سخت
همیشه ابتدا لنز چپ یا راست را روی چشم خود بگذارید تا از سردرگمی جلوگیری کنید. مراحل گذاشتن لنزهای تماسی سخت عبارتاند از:
- ابتدا دستهای خود را با صابون ملایم و آب بشویید و سپس آنها را با حوله بدون پرز خشک کنید
- لنز تماسی را از جعبه خود دربیاورید و روی انگشت اشاره دست غالب خود قرار دهید
- لنز را بادقت بررسی کنید و مطمئن شوید که هیچگونه ترک یا آلودگی ندارد
- لنز را با محلول سالین شفاف آبکشی کنید
- با انگشت وسط دست غیرغالب خود، پلک بالای خود را بهآرامی به سمت ابرو ببرید تا مژههایتان با لنز برخورد نکنند
- با انگشت وسط دست غالب خود، پلک پایین خود را به سمت پایین بکشید
- به جلو نگاه کنید و سپس لنز را بهآرامی به سمت چشم خود ببرید و روی مرکز آن قرار دهید
- چند بار پلک بزنید تا لنز در مکان صحیح خود در مرکز چشم قرار گیرد
- پلکها را رها و شفافیت بینایی خود را بررسی کنید
اگر لنز در مکان صحیح خود قرار نگرفته است، این مراحل را انجام دهید:
- با استفاده از آینه، سعی کنید مکان لنز را تغییر دهید
- اگر نمیتوانید لنز را ببینید، چشم خود را ببندید و با ماساژ ملایم پلک بالایی، مکان لنز را پیدا کنید
- زمانی که مکان لنز را پیدا کردید، به جهت مخالف مکان لنز نگاه کنید؛ برای مثال، اگر لنز زیر پلک بالایی است، به پایین و اگر لنز در گوشه خارجی چشم است، به سمت بینی خود بنگرید
- نوک انگشتان خود را روی پلک بسته خود بگذارید و سپس مکان لنز را با نگاهکردن به سمت لنز و فشاردادن آن به سمت مرکز چشم تغییر دهید
نحوه برداشتن لنزهای سخت
همیشه ابتدا لنز چشم چپ یا راست را بردارید تا از سردرگمی جلوگیری کنید. قبل از لمسکردن چشم، ابتدا دستهای خود را با صابون ملایم و آب بشویید. در این بخش، دو روش متداول برای برداشتن لنز تماسی سخت را معرفی میکنیم.
مراحل برداشتن لنزهای تماسی RGP با استفاده از روش پلکزدن عبارتاند از:
- مستقیم به سمت جلو نگاه کنید
- با استفاده از انگشت وسط خود، پوست گوشه خارجی پلک چشم خود را محکم بکشید
- محکم پلک بزنید تا لنز بیرون بیاید
- لنز روی گونه شما یا یک سطح صاف خواهد افتاد؛ بنابراین، آماده باشید که آن را با دست دیگر خود یا حولهای تمیز بگیرید. اگر میخواهید لنز خود را جلوی روشویی بردارید، سوراخهای آن را بپوشانید تا لنز گم یا آلوده نشود
مراحل برداشتن لنزهای تماسی RGP با استفاده از روش دو انگشت عبارتاند از:
- با استفاده از انگشت وسط دست غیرغالب خود، پلک بالای خود را بهآرامی به سمت ابرو بکشید تا لنز به مژههایتان برخورد نکند
- با استفاده از انگشت وسط دست غالب خود، پلک پایین خود را به سمت پایین بکشید
- پلکهای خود را از گوشه خارجی چشم بهآرامی به سمت بینی فشار دهید تا پلکها به هم نزدیک شوند و لنز بیرون بیاید
اگر سؤالی درباره نحوه استفاده از این لنزها دارید یا هر گونه ناراحتی را هنگام گذاشتن یا برداشتن آنها تجربه میکنید، باز هم تاکید میکنیم با چشمپزشک باتجربهای مانند دکتر مقدسی چشم پزشک مطرح و حاذق در تهران، مشورت کنید.
چه افرادی میتوانند از لنز سخت استفاده کنند؟
همه افراد نمیتوانند از لنز سخت استفاده کنند؛ ولی بسیاری از افراد از این لنز برای درمان مشکلات زیر استفاده میکنند:
- آستیگماتیسم: اگر لنزهای نرم در ارائه دید شفاف شکست بخورند، این لنزها تجویز میشوند
- پیرچشمی: این لنزها در انواع دوفوکل (دوکانونی) و مولتیفوکل (چندکانونی) تولید میشوند و میتوانند حدت بینایی را افزایش دهند
- قوز قرنیه: لنز سخت برای قوز قرنیه میتواند شفافترین بینایی ممکن را برای کمک به اصلاح مشکلات شدید بینایی ارائه دهد
- مشکلات قرنیه: این لنزها ممکن است برای طیف وسیعی از قرنیههای تغییرشکلیافته و قرنیههای شکننده تجویز شوند
- مدیریت نزدیکبینی: از این لنزها برای درمانهای ارتوکراتولوژی استفاده میشوند؛ زیرا با تغییر شکل قرنیه، میتوانند پیشرفت نزدیکبینی را متوقف کنند یا کاهش دهند
لنزهای نفوذپذیر به گاز ممکن است برای افرادی که باید پس از جراحیهای عیوب انکساری چشم، مانند عمل فمتو اسمایل از لنزهای تماسی استفاده کنند، نیز تجویز شوند.
نگهداری از لنزهای سخت چگونه است؟
لنزهای سخت مختلفی در بازار در دسترس هستند و هر یک از آنها به نگهداری متفاوتی نیاز دارند؛ برای مثال، نحوه نگهداری لنز سخت قوز قرنیه ممکن است با نحوه نگهداری لنز پیرچشمی متفاوت باشد. نگهداری بیشتر لنزها شامل تمیزکردن، خیساندن، مرطوبکردن و ضدعفونیکردن با استفاده از محصولات زیر است:
- پاککننده روزانه: این محصول روغنهای لایه اشکی، آرایش، مخاط و آلودگیها را از سطح لنز حذف میکند
- محلول مرطوبکننده و خیساننده: این محلول در جعبه لنز برای کشتن باکتریها و جلوگیری از تغییر شکل لنز استفاده میشود
- پاککننده آنزیمی (اختیاری): این محصول برای بیمارانی که پروتئین زیادی روی سطح لنزهای آنها تجمع میکنند، توصیه میشود
- قطره چشمی روانکننده و مرطوبکننده: زمانی که لنزها روی چشمها قرار دارند، از این محصول برای کمک به حذف ذرات از زیر لنزها و روانترکردن حرکت آنها در چشمها استفاده میشود
جمعبندی
لنز سخت نفوذپذیر به گاز میتواند برای بیمارانی که به راهحلی بادوام و مؤثر برای درمان آستیگماتیسم، پیرچشمی، قوز قرنیه و سایر مشکلات قرنیه نیاز دارند، گزینه ایدئالی باشد. اگر میخواهید از لنزهای سخت بهجای لنزهای نرم استفاده کنید، به مطب چشمپزشک باتجربهای مانند دکتر مقدسی بروید تا مطمئن شوید که کاندیدای مناسبی برای این لنزها هستید. خوب است بدانید که دکتر مقدسی دارای سالها تجربه در زمینه جراحیهای عیوب انکساری چشم و کاشت لنز داخل چشمی است.
سؤالات متداول
آیا لنز سخت برای آستیگماتیسم و قرنیه نامنظم مناسب است؟
بله. ماهیت سخت لنزهای RGP به آنها اجازه میدهد شکل خود را حفظ کنند؛ بنابراین، برای اصلاح عیوب انکساری چشم، مانند قرنیه نامنظم و آستیگماتیسم مناسب هستند.
آیا استفاده از لنز سخت سخت تر از لنز نرم است؟
بله. لنزهای سخت از لنزهای نرم سختتر هستند؛ بنابراین، دوام بیشتری دارند و بهآسانی پاره نمیشوند.
آیا ممکن است لنز سخت باعث خشکی چشم یا تحریک شود؟
جریانیافتن اشکها زیر لنزهای RGP باعث افزایش روانکاری و تأمین اکسیژن به قرنیه میشود. این دو مزیت میتوانند به کاهش خشکی چشم کمک کنند؛ ولی ازآنجاییکه این نوع لنز حرکت میکند، ممکن است گردوغبار و آلودگی در زیر آن جمع شوند؛ در نتیجه، احتمال بروز مشکلات لنز سخت مانند تحریک چشم و حتی عفونت چشم وجود دارد.
آیا لنز سخت برای خواب یا استفاده شبانه مناسب است؟
استفاده از لنزهای تماسی نرم و سخت هنگام خوابیدن توصیه نمیشود؛ زیرا چشم را در معرض خطر عفونت و آسیب قرار میدهد و در نتیجه، میتواند روی بینایی تأثیر بگذارد.
