عمل پیوند قرنیه چشم
عمل پیوند قرنیه چشم که کراتوپلاستی نیز نامیده میشود، قرنیه آسیبدیده را با قرنیه سالم جایگزین میکند. این عمل جراحی میتواند دیستروفی فوکس، قوز قرنیه و دیگر مشکلات و بیماریهای قرنیه را درمان کند. در ادامه این مطلب، شما را با هر آنچه باید درباره این جراحی بدانید، مانند انواع، روند انجام، عوارض و مراقبتهای پس از آن آشنا میکنیم و به چند سؤال متداول میپردازیم تا به شما کمک کنیم بهترین تصمیم را برای بهبود بینایی و سلامت چشمهای خود بگیرید.
عمل پیوند قرنیه چیست و چرا لازم است؟
قرنیه پنجرهای منحنیشکل و شفاف در جلوی چشم است. اگر قرنیه کدر شود و بهتبع آن، افراد نتوانند دنیای اطراف خود را ببینند، عمل پیوند قرنیه چشم ممکن است ضروری باشد. در این عمل جراحی، جراح قرنیهای از چشم سالم فرد درگذشته برمیدارد و آن را در چشم فردی با قرنیه کدر قرار میدهد. روشهای مختلفی برای انجام این جراحی وجود دارند که در بخش بعدی، آنها را معرفی میکنیم.
انواع روش های پیوند قرنیه (کراتوپلاستی)
انواع روشهای عمل پیوند قرنیه، جراحیهایی حیاتی هستند که بینایی را با جایگزینکردن قرنیه آسیبدیده یا بیمار با قرنیه سالم اهداکننده بازمیگرداند. جراحان با توجه به مشکلات یا بیماریهای چشم و لایههای آسیبدیده قرنیه، میتوانند بهترین روش را به بیماران توصیه کنند. در این بخش، چهار روش پیوند قرنیه را بررسی میکنیم.
روش دالْک DALK
روش دالک نوعی تکنیک جراحی است که لایههای جلویی قرنیه را جایگزین میکند؛ بنابراین، برای بیمارانی با قوز قرنیه، زخم قرنیه و برخی از دیستروفیهای قرنیه گزینه ایدئالی محسوب میشود. در طول این جراحی، جراح لایههای جلویی قرنیه بیمار را برمیدارد و آنها را با لایههای سالم قرنیه اهداکننده جایگزین میکند. این روش لایههای داخلی قرنیه گیرنده را حفظ میکند؛ در نتیجه، میتواند خطر پسزدن پیوند و عوارض مرتبط با ازدستدادن سلولهای اندوتلیال را کاهش دهد.
روش لاملار ALTK
روش لاملار یا پیوند با ضخامت ناکامل میتواند بیماریهای لایههای جلویی تا میانی قرنیه را درمان کند. در طول این جراحی، جراح یک بخش دایرهای با ضخامت ناکامل را از مرکز قرنیه بیمار برش میدهد و به نیمه داخلی آن دست نمیزند. سپس یک بخش دایرهای مشابه را نیز از قرنیه اهداکننده برش میدهد، روی قرنیه بیمار میگذارد و با استفاده از بخیه مثلثی بخیه میزد. ازآنجاییکه بخیه مثلثی میتواند تحریککننده باشد، جراح ممکن است استفاده از لنزهای تماسی را تا زمان برداشتن بخیه توصیه کند.
روش DSAEK
روش DSAEK نوعی تکنیک پیوند قرنیه است که برای درمان بیماریهای تأثیرگذار بر لایههای داخلی قرنیه مانند دیستروفی اندوتلیال فوکس و کراتوپاتی بولوس سودوفاکیک استفاده میشود. در این روش، جراح لایههای داخلی آسیبدیده قرنیه بیمار را با لایههای داخلی قرنیه اهداکننده جایگزین میکند. این تکنیک کمتهاجمی است و بهبودی سریعتر، ناراحتی پس از جراحی کمتر و خطر پسزدن پیوند کمتر در مقایسه با روشهای سنتی از مزایای آن محسوب میشوند. بینایی بسیاری از بیماران پس از این جراحی بهسرعت بهبود مییابد.
روش دِمِک DMEK
روش DMEK روش پیشرفتهتری از DSAEK است که درونیترین لایه قرنیه (لایه دسمه) و سلولهای اندوتلیال را جایگزین میکند. این روش همانند روش DSAEK معمولا برای درمان بیماریهایی مانند دیستروفی اندوتلیال فوکس استفاده میشود. در روش دمک، جراح لایه دسمه را از قرنیه اهداکننده جدا میکند و سپس آن را روی چشم گیرنده میگذارد. نتایج بینایی بهتر و حداقل ضخامت پیوند از مهمترین مزایای این روش محسوب میشوند. نازکبودن بافت پیوندشده خطر عوارض را کاهش و سرعت بهبودی را افزایش میدهد.
عمل پیوند قرنیه مناسب چه کسانی است؟
عمل پیوند قرنیه معمولا برای افراد مبتلا به بیماریهای قرنیه که روشهای کمتهاجمی مانند عینک و دارو نمیتوانند به آنها کمک کنند یا افرادی که قرنیه آنها بهصورت غیرقابلبازگشتی آسیب دیده است، گزینه مناسبی محسوب میشود. این عمل جراحی ممکن است برای افراد زیر مناسب باشد:
- افرادی که دچار زخم قرنیه ناشی از عفونت هستند
- افرادی که دچار زخم قرنیه ناشی از تماس مژهها با قرنیه هستند
- افرادی که به بیماریهای چشمی ارثی مانند دیستروفی فوکس مبتلا هستند
- افرادی که سابقه پسزدن قرنیه دارند
- افرادی که دچار قوز قرنیه پیشرفته هستند
- افرادی که دچار عوارض نادر جراحی لیزیک شدهاند
- افرادی که دچار سوختگیهای شیمیایی قرنیه هستند
- افرادی که دچار تورم بیش از اندازه قرنیه هستند
- افرادی که دچار عوارض جراحی آبمروارید شدهاند
آیا بیماران دارای قوز قرنیه به عمل پیوند قرنیه نیاز دارند؟
همه بیماران دارای قوز قرنیه به جراحی پیوند قرنیه نیاز پیدا نمیکنند. این جراحی برای افراد مبتلا به قوز قرنیه پیشرفته و افراد مبتلایی که نمیتوانند از لنزهای تماسی استفاده کنند، بهترین گزینه درمانی محسوب میشود. همچنین اگر افراد پس از درمان قوز قرنیه دچار عوارض شوند یا عفونت قرنیه مرتبط با لنزهای تماسی داشته باشند، ممکن است به این جراحی نیاز پیدا کنند.
روند انجام عمل پیوند قرنیه
ابتدا جراح و تیم بیهوشی سابقه پزشکی شما را بررسی میکنند، به سؤالاتتان پاسخ میدهند و برنامه جراحی را مشخص میکنند. سپس آنها ممکن است از شما بخواهند مصرف داروها یا محصولات بدون نسخه خاصی را متوقف و از خوردن و نوشیدن پیش از جراحی خودداری کنید. علاوه بر این موارد، از شما خواهند خواست همراهی را با خود بیاورید؛ زیرا پس از جراحی نخواهید توانست رانندگی کنید و بهتنهایی به خانه بروید.
در روز عمل پیوند قرنیه، تیم بیهوشی با توجه به وضعیت پزشکی شما و آنچه با جراحتان توافق کردهاید، داروی آرامبخش یا بیهوشی را به شما تزریق میکند. در مرحله بعدی، چشم شما بیحس میشود. سپس جراح از یکی از روشهای پیوند قرنیه استفاده میکند. این جراحی معمولا کمتر از 2 ساعت طول میکشد.
نشانه ها و علائم پس زدن پیوند قرنیه
اگر سیستم ایمنی بدن قرنیه اهداشده را بهعنوان بافت بیگانه تلقی و شروع به نابودکردن آن کند، گفته میشود که پیوند قرنیه پس زده شده است. پسزدن پیوند قرنیه تنها در 18 الی 21 درصد از بیماران مشاهده میشود و خطر آن به عوامل مختلفی مانند وضعیت چشم بیمار، روش جراحی، تجربه جراح و نحوه پیروی بیمار از دستورات جراح بستگی دارد. اگر نشانههای زیر را مشاهده میکنید، بلافاصله به جراح خود اطلاع دهید تا از پسزدن پیوند قرنیه جلوگیری کنید و قرنیه اهداشده را نجات دهید:
- درد چشم
- حساسیت به نور
- قرمزی چشم
- دید ابری یا کدر
- عفونت
- خونریزی
خوشبختانه، دکتر مقدسی چشم پزشک با سابقه و مطرح در تهران با تکیه بر سالها دانش و تجربه خود، میتواند خطر پسزدن پیوند را به حداقل برساند.
عوارض پیوند قرنیه
یکی از مهمترین عوارض عمل پیوند قرنیه چشم، پسزدن پیوند است که در بخش قبلی به آن پرداختیم و گفتیم که خطر آن به عوامل مختلفی بستگی دارد. اگر خطر پسزدن قرنیه بالا باشد، جراح ممکن است این جراحی را توصیه نکند. مشکلات و بیماریهای مختلفی مانند خشکی چشم، رشد رگهای خونی در قرنیه و عفونتهای چشمی میتوانند خطر پسزدن پیوند را افزایش دهند. دیگر عوارض این جراحی عبارتاند از:
- عفونت
- آبمروارید
- خونریزی در چشم
- دوران بهبودی طولانی یا مشکلساز
- عوارض داروهای بیهوشی
- عیوب انکساری که به عینک نیاز دارند
- عوارض عمومی جراحی
- مشکلات چشمی مانند گلوکوم، دژنراسیون ماکولا، جداشدگی شبکیه و آستیگماتیسم
مراقبت های بعد از عمل پیوند قرنیه
پس از جراحی کراتوپلاستی، به رانندهای نیاز خواهید داشت تا شما را به خانه ببرد. ما به شما توصیه میکنیم که از یکی از دوستان یا اعضای خانواده خود بخواهید که شما را از کلینیک بردارد و یک شب در کنار شما بماند. همچنین پیش از خروج از کلینیک، حتما محافظ چشم خود را روی چشمتان قرار دهید. دیگر مراقبتهای مهم بعد از این جراحی که باید رعایت کنید، عبارتاند از:
- چشم شما به مدت چند روز پس از این جراحی قرمز خواهد شد و به نور حساسیت نشان خواهد داد. شما میتوانید درد خود را با داروهای تجویزشده توسط جراحتان کاهش دهید
- اگر پیوند اندوتلیال (DMEK یا DSAEK) انجام دادهاید، باید صورتتان به مدت چند روز پس از جراحی به سمت بالا باشد. به عبارت دیگر، باید به مدت چند روز روی کمر خود دراز بکشید
- جراحتان درباره فعالیتهایی که باید از انجام آنها خودداری کنید، توضیح خواهد داد. بهویژه از انجام فعالیتهایی که خطر برخورد اجسام یا انسانها را با چشمتان افزایش میدهند، خودداری کنید
- 24 تا 48 ساعت پس از جراحی به مطب جراح خود مراجعه کنید تا میزان بهبودی چشمتان را بررسی کند
- جراح قطرههای چشمی و در برخی اوقات، پمادهایی را برای کمک به بهبودی چشم شما تجویز خواهد کرد. این داروها معمولا شامل آنتیبیوتیکها برای پیشگیری عفونت یا کورتیکواستروئیدها برای کاهش تورم، التهاب و پیشگیری از پسزدن پیوند هستند. آنها را طبق دستور جراح خود مصرف کنید
- جراح به شما توصیه خواهد کرد از عینکهای معمولی یا عینکهای محافظ چشم به مدت مشخصی برای محافظت از چشم خود استفاده کنید
- در دوران بهبودی، از مالیدن چشمها یا فشاردادن به آنها خودداری کنید. به خاطر داشته باشید که مالیدن چشم باعث آسیب قرنیه و کاهش سرعت بهبودی آن میشود
- اگر با مشکلی روبهرو شدید یا علائم پسزدن پیوند را تجربه کردید، حتما با جراح خود تماس بگیرید
جمعبندی
عمل پیوند قرنیه چشم میتواند به بهبود بینایی و کاهش درد بسیاری از افراد مبتلا به بیماریهای قرنیه کمک کند. انواع روشهای این جراحی ممکن است ترسناک به نظر برسند؛ ولی نتایج آنها معمولا بسیار خوب است. اگر دچار یکی از بیماریهای قرنیه هستید و میخواهید این جراحی را انجام دهید، با چشمپزشک باتجربهای مانند دکتر مقدسی صحبت کنید تا بهترین روش را با توجه به شرایط منحصربهفرد خود بیابید.
دکتر علیرضا مقدسی دارای تجربه و مهارت بالایی در زمینه انواع جراحیهای چشم مانند عمل فمتو اسمایل و پیوند قرنیه است. برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه و دریافت رزرو نوبت برای معاینه توسط ایشان، کافی است از طریق پلهای ارتباطی درج شده در سایت، اقدام کنید.
سؤالات متداول
آیا پیوند قرنیه دردناک است؟
در طول عمل جراحی کراتوپلاستی، چشم بیحس میشود؛ بنابراین، هیچگونه دردی را احساس نخواهید کرد. چشم شما ممکن است به مدت چند روز پس از جراحی قرمز شود، به نور حساسیت نشان دهد و آبریزش داشته باشد؛ ولی درد قابلتوجه متداول نیست. اگر درد شدیدی را تجربه میکنید، بلافاصله با جراح خود تماس بگیرید؛ زیرا ممکن است یکی از نشانههای پسزدن پیوند باشد.
بعد از عمل پیوند قرنیه چقدر زمان برای بهبودی نیاز است؟
به خاطر داشته باشید که به احتمال زیاد، تاری دید را پس از این جراحی تجربه خواهید کرد؛ ولی این علامت با گذشت زمان بهبود خواهد یافت. عوامل مختلفی بر مدتزمان لازم برای بهبودی تأثیر میگذارند؛ برای مثال، اگر عمل پیوند با ضخامت کامل انجام دهید، بهبودی کامل ممکن است 12 ماه طول بکشد؛ ولی اگر پیوند اندوتلیال (DMEK یا DSAEK) انجام دهید، ممکن است در کمتر از 3 ماه به نتایج خوبی دست یابید.
آیا بعد از پیوند قرنیه می توان بدون عینک/لنز دید کامل داشت؟
پاسخ این سؤال به روش پیوند قرنیه شما بستگی دارد. اگر عمل پیوند با ضخامت کامل انجام دهید، ممکن است به استفاده از عینک یا لنز نیاز داشته باشید؛ زیرا این جراحی اغلب منجر به آستیگماتیسم میشود؛ ولی اگر جراحی اندوتلیال (DSAEK یا DMEK) انجام دهید، معمولا به عینک یا لنز نیاز پیدا نخواهید کرد. با جراح باتجربهای مانند دکتر مقدسی صحبت کنید تا بهترین روش عمل را برای برطرفکردن نیازهای بینایی خود بیابید.
چه کسانی نمی توانند پیوند قرنیه انجام دهند؟
به خاطر داشته باشید که همه افراد کاندیدای مناسبی برای پیوند قرنیه نیستند. افراد مبتلا به بیماریهای چشمی شدید، مانند گلوکوم کنترلنشده یا دژنراسیون شبکیه، افراد مبتلا به بیماریهای خودایمنی سیستمیک یا افرادی که نمیتوانند مراقبتهای پس از جراحی را بهخوبی انجام دهند، ممکن است کاندیدای مناسبی برای این جراحی نباشند.
چه مدت بعد از عمل می توان بخیه را برداشت؟
پاسخ این سؤال به شرایط منحصربهفرد هر فرد بستگی دارد؛ ولی معمولا بخیهها حداقل تا یک سال پس از جراحی برداشته نمیشوند. نکته مهم دیگری که باید بدانید این است که جراحان معمولا همه بخیهها را در یک نوبت برنمیدارند. این فرایند دردناک نیست و میتواند تحت بیهوشی موضعی یا عمومی انجام شود. لطفا برای دریافت پاسخ دقیقتر به مطب چشمپزشک باتجربهای مانند دکتر مقدسی مراجعه کنید.
