جراحی پروبینگ مجرای اشکی
جراحی پروبینگ مجرای اشکی، روشی برای بازکردن مجاری اشکی مسدودشده و در نتیجه، کاهش آبریزش بیش از حد چشم است. این روش سریع و کمتهاجمی میتواند هم به کودکان و هم بزرگسالان کمک کند. در این مطلب، شما را با انسداد مجرای اشکی و علائم آن آشنا میکنیم و به هر آنچه باید درباره جراحی پروبینگ بدانید، مانند مراحل، مزایا و نکات قبل از آن میپردازیم. همچنین به چند سؤال متداول نیز پاسخ میدهیم تا به شما کمک کنیم تصمیم آگاهانهای برای بهبود سلامت چشمها بگیرید.
جراحی پروبینگ مجرای اشکی چیست؟
انسداد مجرای اشکی به باریکشدن یا بستهشدن مسیرهای تخلیه اشک از چشم گفته میشود. این بیماری میتواند منجر به آبریزش چشم، تحریک چشم، عفونتهای مکرر و در صورت درماننشدن، عوارض بسیار خطرناکتری شود. جراحی پروبینگ مجرای اشکی، روشی ساده و کمتهاجمی است که میتواند به بازکردن مجاری مسدودشده، بازیابی جریان طبیعی اشک و بهبود راحتی چشم کمک کند. این جراحی شامل عبوردادن یک پروب (میل) نازک از سیستم تخلیه اشک برای رفع هر گونه انسداد است.
اما سؤال مهم این است که چه زمانی جراحی پروبینگ توصیه میشود؟ معمولا دکتر مقدسی چشم پزشک متخصص و مطرح پایتخت، ابتدا این جراحی را برای درمان انسداد مادرزادی مجرای اشکی نوزادانی که مشکلشان خودبهخود برطرف نشده است، تجویز میکنند. همچنین بزرگسالانی که هنوز آبریزش و عفونت چشمی ناشی از این مشکل را پس از امتحانکردن روشهای درمانی محافظهکارانه مانند کمپرس گرم یا ماساژ ملایم تجربه میکنند، ممکن است به این جراحی نیاز داشته باشند.
علائم انسداد مجرای اشکی
آبریزش بیش از اندازه چشم مهمترین علامت انسداد مجرای اشکی است. افراد مبتلا به این بیماری ممکن است علائم زیر را نیز تجربه کنند:
- قرمزی چشم: بخش سفید چشم ممکن است به علت آبریزش بیش از اندازه چشم و التهاب غشاهای شفاف پوشاننده آن قرمز و تحریک شود
- چشم صورتی: افراد مبتلا ممکن است التهاب و عفونتهای مکرر چشم، مانند کنژنکتیویت را تجربه کنند. کنژنکتیویت با نام التهاب ملتحمه یا چشم صورتی نیز شناخته میشود
- تاری دید: دید ممکن است به علت آبریزش بیش از اندازه چشم، عفونتها و التهاب تار شود
- درد و تورم: تورم دردناک یکی از متداولترین علامت این بیماری است؛ زیرا انسداد مجاری بر غدد فشار میآورد. درد و تورم اغلب در نزدیکی گوشههای چشم تجربه میشوند
- ترشحات خشکشده روی پلکها: آبریزش بیش از اندازه چشم و التهاب معمولا منجر به خشکشدن ترشحات روی پلکها و اطراف آنها میشود
- چرک: چرک یا مخاط ممکن است از چشمهای افراد مبتلا ترشح شود
اگر علائم این بیماری نادیده گرفته شوند و اقدامی برای درمان آن انجام نشود، ممکن است منجر به عفونتهای مزمن یا داکریوسیستیت (عفونت کیسه اشکی) شود. اگر دچار عفونت شوید، ممکن است علائمی مانند تب را نیز تجربه کنید. در صورت مشاهده تب و علائم دیگر عفونت، بلافاصله به مطب چشمپزشک خود بروید.
نکته بسیار مهم دیگری که باید به آن اشاره کنیم این است که در برخی موارد، تشخیص این بیماری دشوار است؛ زیرا علاوه انسداد مجرای اشکی، بیماریهای مختلفی مانند خشکی چشم نیز میتوانند منجر به آبریزش چشم شوند؛ بنابراین، مراجعه به پزشک باتجربهای مانند دکتر مقدسی برای تشخیص این بیماری ضروری است. خوب است بدانید که دکتر مقدسی سالها تجربه در زمینه درمان خشکی چشم دارد.
مراحل انجام پروبینگ
دکتر مقدسی معمولا مراحل جراحی پروبینگ مجرای اشکی را پیش از انجام آن برای بیماران توضیح میدهند تا اضطراب و نگرانی ناشی از عمل در بیماران کاهش یافته و با علم بر وضعیتی که در آن هستند، برای جراحی آمادهتر باشند. در ادامه این بخش، به بررسی مراحل این جراحی در کودکان و بزرگسالان میپردازیم.
روش پروبینگ در کودکان
جراحی پروبینگ در کودکان زیر 1 سال معمولا با بیحسی موضعی چشمها با قطرههای چشمی مانند تتراکائین یا پروکسیمتاکائین هیدروکلراید و در کودکان بزرگتر با بیهوشی عمومی شروع میشود. مراحل بعدی این جراحی شامل عبوردادن یک پروب (میل) انعطافپذیر و نازک از مجرای اشکی و برطرفکردن هر گونه انسداد درون آن هستند. این پروب ضخامتی مشابه سوزن رفوگری دارد؛ ولی بسیار راحتتر خم میشود.
این جراحی دردناک نیست و کودکان بلافاصله پس از بیدارشدن میتوانند فعالیتهای روزمره خود را انجام دهند. در برخی موارد، داروی بیهوشی ممکن است باعث شود که کودک به مدت 24 ساعت احساس تهوع داشته باشد. استراحت، نوشیدن مکرر مایعات و خوردن نان یا بیسکویت میتوانند به رفع این مشکل کمک کنند. اگر کودکتان به مدت بیش از 24 ساعت احساس تهوع دارد، بلافاصله با چشمپزشک تماس بگیرید.
روش پروبینگ در بزرگسالان
جراحی انسداد مجرای اشکی با روش پروبینگ در بزرگسالان ممکن است با بیهوشی عمومی شروع شود. اگر بیهوشی عمومی امکانپذیر نباشد، میتوان این جراحی را با بیحسی موضعی انجام داد؛ ولی معمولا بیهوشی عمومی ترجیح داده میشود؛ زیرا میتوان هم راههای هوایی و هم فشارخون را در آن کنترل کرد. مراحل بعدی شامل عبوردادن یک میل انعطافپذیر و نازک از مجرای اشکی و رفع هر گونه انسداد درون آن هستند.
مراقبتهای پس از این جراحی برای دستیابی به بهترین نتایج و کاهش خطر عوارض اهمیت دارد. برخی از مهمترین آنها عبارتاند از: استفاده از کمپرس گرم، استفاده از قطرههای چشمی آنتیبیوتیک یا ضدالتهابی، خودداری از آرایش چشم و شنا به مدت یک هفته پس از جراحی و شستوشوی کامل دستها پیش از لمسکردن چشمها. اگر افزایش درد، خونریزی شدید، ترشحات زرد یا سبز یا تب را تجربه میکنید، بلافاصله با چشمپزشک خود تماس بگیرید.
مزایای عمل پروبینگ
جراحی انسداد مجرای اشکی با روش پروبینگ اغلب میتواند این بیماری را با موفقیت درمان کند. نرخ موفقیت این جراحی بهویژه در نوزادان بالاست و بسیاری از بزرگسالان مزایای زیر را بدون نیاز به جراحیهای تهاجمی تجربه میکنند:
- رفع آبریزش مداوم چشم: این جراحی با بازکردن مجرای اشکی مسدودشده و بازیابی جریان طبیعی اشک به کاهش آبریزش بیش از اندازه چشم کمک میکند
- بهبود راحتی چشم: این جراحی با بازیابی تخلیه طبیعی اشک، باعث میشود که سطح چشمها مرطوب بماند و تحریک و خارش را کاهش میدهد
- پیشگیری از عوارض: این جراحی میتواند از عوارض خطرناکتری مانند آسیب قرنیه و عفونتهای چشمی مزمن پیشگیری کند
- افزایش کیفیت زندگی: این جراحی با رفع آبریزش مداوم و تحریک چشم، کیفیت زندگی بیمار را بهصورت قابلتوجهی بهبود میدهد
نکاتی که باید قبل از جراحی پروبینگ مجرای اشکی در کودکان رعایت شوند
اگر چشمپزشک جراحی پروبینگ مجرای اشکی را برای کودکتان تجویز کرده است، حتما نکات زیر را پیش از انجام آن رعایت کنید:
- حتما لیستی از داروهای مصرفی، بیماریهای فعلی، آلرژیها، بیماریهای چشمی گذشته و جراحیهای گذشته کودکتان تهیه کنید و به چشمپزشک نشان دهید. با رعایت این نکته، میتوانید به چشمپزشک کمک کنید برنامه درمانی شخصیسازیشدهای برای کودکتان ایجاد کند و خطر بروز عوارض را به حداقل برساند
- کودکتان باید پیش از جراحی ناشتا باشد. حتما دستورالعمل مرتبط با آن را از چشمپزشک بگیرید و طبق آن عمل کنید. اگر کودکتان چیزی در معده خود داشته باشد، ممکن است در زمان بیهوشی بالا بیاید و به ریههایش وارد شود
علاوه بر این دو نکته، ممکن است رعایت نکات دیگری نیز برای افزایش احتمال موفقیت این جراحی و کاهش خطر بروز عوارض ضروری باشد؛ بنابراین، حتما از چشمپزشک کودکتان در این باره سؤال کنید. دکتر مقدسی چشم پزشک باسابقه و حاذق در تهران همیشه این نکات را پیش از جراحی برای والدین توضیح میدهد.
جمعبندی
جراحی پروبینگ مجرای اشکی، روشی ساده و کمتهاجمی است که میتواند به بازکردن مجاری اشکی مسدودشده و برطرفکردن علائم ناشی از آن مانند آبریزش و تحریک چشم کمک کند. اگر شما یا کودکتان علائم این بیماری را تجربه میکنید، به مطب چشمپزشک باتجربهای مانند دکتر مقدسی مراجعه کنید. خوب است بدانید که دکتر مقدسی دارای سالها تجربه در تشخیص انواع بیماریهای چشمی و انجام انواع جراحی چشم مانند جراحی پلک است.
سؤالات متداول
بهترین سن برای پروبینگ نوزادان چه زمانی است؟
میزان موفقیت جراحی پروبینگ به سن بیمار بستگی دارد. خوشبختانه، نرخ موفقیت این جراحی در کودکان زیر 1 سال 100% است؛ ولی اگر در سنین بالاتر انجام شود، نرخ موفقیت بهصورت قابلتوجهی کاهش مییابد؛ زیرا ناحیه مسدودشده سفتتر میشود و ممکن است بازکردن آن تنها با یک بار پروبینگ غیرممکن باشد.
احتمال برگشت انسداد بعد از پروبینگ چقدر است؟
برگشت انسداد مجرای اشکی یکی از مهمترین خطرات جراحی پروبینگ است که در 10% از افراد دیده میشود. در صورت بازگشت انسداد و آبریزش بیش از اندازه چشم، چشمپزشک ممکن است این جراحی را دوباره انجام دهد. اگر دومین جراحی پروبینگ نیز شکست بخورد، چشمپزشک ممکن است لولهگذاری مجرای اشکی را توصیه کند. لولهگذاری شبیه به پروبینگ است؛ ولی در آن، لولهای سیلیکونی به مدت شش هفته در مجرای اشکی گذاشته میشود تا از مسدودشدن دوباره آن جلوگیری کند.
آیا ترشح و اشک ریزش بعد از پروبینگ طبیعی است؟
بله. تحریک، خارش، ترشح و اشکریزش خفیف پس از جراحی انسداد مجرای اشکی با روش پروبینگ به مدت چند روز طبیعی است. قرمزی یا تورم خفیف نیز ممکن است در نزدیکی گوشه داخلی چشم رخ دهد. این علائم معمولا بهسرعت برطرف میشوند. قطرههای مصنوعی بدون نسخه میتوانند به بهبود این علائم کمک کنند.
پروبینگ برای انسداد مادرزادی بهتر است یا سیلیکون گذاری؟
تحقیقات نشان میدهند که نرخ موفقیت سیلیکونگذاری در کودکان مبتلا به انسداد مادرزادی بهویژه در کودکان بالای 1 سال در مقایسه با پروبینگ بیشتر است؛ بنابراین، سیلیکونگذاری اغلب برای بیماران بزرگتر مبتلا به CNLDO (انسداد مادرزادی مجرای اشکی) ترجیح داده میشود.
