عوارض بعد از جراحی لازک؛ کدام علائم طبیعی و کدام خطرناک هستند؟
عمل لازک چشم (LASEK) یا اصلاح کراتکتومی زیر اپیتلیال با کمک لیزر، یک روش جراحی عیوب انکساری برای درمان مشکلات بینایی مانند نزدیک بینی، دوربینی و آستگیماتیسم است. در لازک، اپیتلیوم قرنیه با محلول الکل شل و بهصورت یک لایه نازک کنار زده میشود؛ سپس با لیزر اگزایمر شکل قرنیه اصلاح میشود. برخلاف عمل لیزیک چشم (LASIK)، در لازک یک فلپ (برش) عمیق در قرنیه ایجاد نمیشود، به همین دلیل، این روش ممکن است برای افرادی که قرنیه نازکتری دارند یا به دلیل نوع شغل یا سبک زندگی خود کاندید مناسبی برای لیزیک نیستند، گزینه مناسبتری باشد.
مانند هر عمل جراحی چشم، لازک هم با عوارضی همراه است. در این مقاله قصد داریم درباره عوارض بعد از جراحی لازک، علائم طبیعی و غیر طبیعی، دلایل بروز آنها و مراقبتهایی که به کاهش عوارض کمک میکنند، صحبت کنیم.
عوارض بعد از جراحی لازک چیست؟
تقریباً هر کسی که تحت عمل لازک قرار میگیرد، در طول مرحله اولیه بهبودی، عوارض جانبی خاصی را تجربه میکند. بسیاری از عوارض عمل لازک، موقتی، مورد انتظار و بخشی از جدول زمانی طبیعی بهبودی هستند و نشان میدهند که چشمان شما در حال تطبیق با شکل جدید قرنیه هستند؛ اپیتلیوم قرنیه در حال ترمیم است و اعصاب قرنیه نیز بهتدریج عملکرد خود را بازیابی میکنند. با این حال، برخی از عوارض خطرناک و کمتر شایع مانند عفونت، کدورت یا اسکار قرنیه و بازگشت شماره چشم نیاز به درمان فوری دارند. عوارض لازک چشم عبارتاند از:
خشکی چشم
خشکی چشم یکی از عوارض احتمالی پس از جراحیهای اصلاح عیوب انکساری است و ممکن است پس از جراحی لازک چشم نیز رخ دهد. این عارضه بعد از جراحی فمتواسمایل هم شایع است. اعصاب قرنیه که به کنترل تولید اشک کمک میکنند، پس از جراحی بهطور موقت سیگنالدهی خود را کاهش میدهند و در نتیجه احساس خشکی یا تحریک در چشم ایجاد میشود. خشکی چشم با علائمی مانند احساس وجود شنریزه، سوزش خفیف و احساس سنگینی در اطراف چشم همراه است و نیاز به استفاده مکرر از قطرههای روانکننده را دارد؛ در بسیاری از بیماران طی چند ماه بهبود مییابد، اما ممکن است در برخی افراد مدت بیشتری ادامه پیدا کند.
حساسیت به نور
حساسیت به نور یکی دیگر از عوارض بعد از لازک است. این حساسیت سه تا چهار روز بعد از عمل شدیدتر میشود؛ بنابراین در این مدت از قرار گرفتن در معرض نور خورشید بپرهیزید و از عینک آفتابی و کلاه لبه پهن استفاده کنید. محافظت مناسب در برابر اشعه فرابنفش در دوره بهبودی میتواند به کاهش خطر ایجاد کدورت قرنیه یا haze کمک کند.
این عارضه به این دلیل رخ میدهد که اعصاب قرنیه در حال تطبیق یافتن هستند و چشم بهطور موقت واکنش بیشازحدی به نور نشان میدهد. حساسیت به نور معمولاً با صافتر و پایدارتر شدن لایه اپیتلیوم قرنیه، بهطور قابلتوجهی بهبود مییابد. استفاده از عینک آفتابی در فضای باز کمک بسیار زیادی میکند و جراح برای درمان خشکی چشم، استفاده از قطرههای روانکننده بدون مواد نگهدارنده را به بیمار توصیه میکند. خشکی چشم معمولاً طی چند ماه کاهش مییابد، اما در برخی افراد ممکن است تا شش ماه یا بیشتر ادامه داشته باشد.
تاری دید موقت
تاری دید موقت بهعنوان یکی از رایجترین عوارض بعد از جراحی لازک و جراحی فمتولیزیک چشم گاهی تا چند هفته ادامه دارد. در چنین مواقعی، همزمان با ترمیم اپیتلیوم چشم بروز نوسانات دید طبیعی است. دید بسیاری از افراد در عرض یک هفته به استاندارد رانندگی میرسد؛ البته تثبیت وضوح نهایی به چند ماه زمان نیاز دارد.
دید هالهای اطراف چراغها
دید هالهای اطراف چراغها یکی از شایعترین مشکلات بعد از عمل لازک است. هاله و تابش خیرهکننده در هفتهها و ماههای ابتدایی پس از عمل ممکن است رخ دهند و میزان بروز آنها به روش جراحی، شرایط چشم و ویژگیهای فردی بستگی دارد. این عارضه میتواند به تغییرات موقت سطح و شکل قرنیه و افزایش پراکندگی نور در دوره بهبودی مربوط باشد. این عارضه به مرور زمان بعد از ترمیم کامل قرنیه برطرف میشود.
کاهش دید در شب
یکی از عوارض عمل لازک کاهش دید در شب است و با علائمی مانند هاله در اطراف چراغها هنگام رانندگی، درخشش ستارهای، تابش خیرهکننده یا مشکل در دیدن در محیطهای کم نور همراه است. این علائم در بسیاری از بیماران با تکمیل ترمیم سطح قرنیه و پایدار شدن وضعیت بینایی کاهش مییابند. در بسیاری از بیماران این علائم در چند ماه اول پس از جراحی لازک بهطور قابل توجهی کاهش مییابد و حتی در شرایط کم نور، دید واضح و راحتی را فراهم میکند.
دوبینی
دوبینی، که به عنوان دیپلوپیا (diplopia) یا تصویر شبحمانند نیز شناخته میشود، یکی دیگر از عوارض جراحی لازک چشم است. دوبینی به این معنی است که شما به جای یک تصویر واضح، دو تصویر از یک شیء واحد میبینید. این عارضه ممکن است به تغییرات موقت اپتیکی قرنیه و اختلالات بینایی پس از جراحی مربوط باشد. این تصاویر ممکن است در کنار هم، یکی بالای دیگری یا کمی همپوشانی ظاهر شوند.
ممکن است این عارضه به تغییرات موقت اپتیکی قرنیه و اختلالات بینایی پس از جراحی مربوط باشد. سازگاری چشمها و مغز با نحوه جدید تمرکز نور به کمی زمان نیاز دارد. در بیشتر موارد، این علائم بهتدریج و با ادامه روند بهبودی کاهش مییابند و کیفیت دید بهتر میشود.
عفونت چشم
عفونت پس از لازک که میتوان آن را در فهرست خطرات عمل لازک قرار داد، ممکن است در روزها یا هفتههای پس از عمل ایجاد شود و زمان بروز آن به نوع عفونت بستگی دارد. عفونت با علائمی مانند افزایش درد، التهاب، تشدید قرمزی چشم، ترشح غیرطبیعی و تغییرات بینایی همراه است. اگر دستورالعملهای مراقبتهای پس از جراحی، معاینات و جلسات پیگیری به درستی و طبق برنامه انجام شوند، عفونت بعد از لازک بسیار نادر است؛ اما بروز عفونت منجر به زخم شدن قرنیه و گاهی از دست دادن بینایی میشود. در صورت بروز هرگونه علائم عفونت فورا با پزشک خود تماس بگیرید.
کدورت یا اسکار قرنیه
یکی دیگر از عوارض پس از جراحی لازک ایجاد کدورت یا اسکار قرنیه است. این عارضه ممکن است در هفتهها یا ماههای پس از جراحی سطحی ایجاد شود و در موارد شدیدتر بر کیفیت دید اثر بگذارد. و شفافیت قرنیه و کیفیت دید را کاهش میدهد.
کدورت قرنیه در بسیاری از موارد خفیف و موقتی است و با گذشت زمان، معمولاً طی چند ماه، همزمان با بهبود و ترمیم قرنیه کاهش مییابد. محافظت مناسب در برابر اشعه فرابنفش در دوره بهبودی میتواند به کاهش خطر ایجاد haze کمک کند.
بازگشت شماره چشم
بازگشت بخشی از عیب انکساری که میتوان آن را در فهرست عوارض جراحی لازک چشم قرار داد، ممکن است رخ دهد و احتمال آن به عواملی مانند مقدار عیب انکساری اولیه و ویژگیهای فردی بستگی دارد. در صورت نیاز، مشکل برگشت شماره چشم را میتوان با تقویت لیزری اصلاح کرد.
برای انجام عمل لازک، شماره چشم باید حداقل به مدت ۶ ماه ثابت مانده باشد. ثبات شماره چشم در این بازه یکی از معیارهای مهم ارزیابی مناسب بودن فرد برای جراحی اصلاح عیوب انکساری است و میتواند به کاهش احتمال بازگشت عیب انکساری پس از عمل کمک کند.
کدام عوارض لازک طبیعی هستند؟
بسیاری از علائم شایع پس از لازک موقتی هستند و در روزها یا هفتههای ابتدایی پس از جراحی بروز میکنند. مهمترین عوارض طبیعی لازک عبارتاند:
- درد یا سوزش چشم، بهخصوص در 48 تا 72 ساعت اول
- اشکریزش یا آبریزش چشم
- حساسیت به نور
- قرمزی یا خونریزی سطحی خفیف در سفیدی چشم
- تاری دید یا نوسان دید
- احساس وجود جسم خارجی، شن یا ریگ در چشم
- هاله تا تابش خیرهکننده بهخصوص در شب
چه عواملی احتمال بروز عوارض لازک را افزایش میدهند؟
مهمترین عوامل افزایشدهنده احتمال بروز عوارض عمل لازک، شامل موارد زیر هستند:
- قرارگرفتن در معرض اشعه ماوراءبنفش
- ورود آب آلوده یا آب استخر و جکوزی به چشم در دوره بهبودی
- مصرف نادرست داروهای تجویزی
- وارد شدن ضربه به چشم
- ناهنجاریهای قرنیه
- بینایی ناپایدار
- سن و شرایط مرتبط با آن، مانند تغییرات طبیعی بینایی
- ابتلا به سندروم خشکی چشم
- ابتلا به بلفاریت یا التهاب پلک
- برخی بیماریهای فعال سطح چشم یا التهاب چشم
- ابتلا به بیماریهای خودایمنی
- ابتلا به دیابت کنترلنشده
- تجربه و مهارت جراح و کیفیت ارزیابی پیش از عمل
چه مراقبتهایی باعث کاهش عوارض لازک میشود؟
برای کاهش عوارض لازک چشم باید نکات زیر را رعایت کنید:
- تمام قطرههای تجویز شده را دقیقاً طبق دستورالعمل استفاده کنید.
- چشمها را نمالید.
- برای کاهش حساسیت به نور و قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراء بنفش، در فضای باز از عینک آفتابی استفاده کنید.
- تا زمانی که پزشک اجازه نداده است، از شنا، جکوزی، محیطهای پر گرد و غبار و آرایش چشم خودداری کنید.
- در صورت خشکی یا خستگی چشم، استفاده از صفحهنمایش را محدود کنید و طبق توصیه پزشک به چشمها استراحت دهید.
- در چند روز اول در صورت نیاز استراحت کنید.
- استفاده از استخر و شنا تا یک ماه پس از عمل لیزیک ممنوع است و باید از تماس چشم با آب استخر و جکوزی در این مدت خودداری شود.
- در صورت درد شدید، کاهش یا بدتر شدن دید، افزایش قرمزی یا ترشح غیرطبیعی، بدون منتظر ماندن برای نوبت بعدی با جراح یا چشمپزشک تماس بگیرید.
جمعبندی
در این مقاله با عوارض بعد از جراحی لازک، تفاوت علائم طبیعی و خطرناک، دلایل بروز عوارض و عوامل افزایشدهنده احتمال بروز آنها آشنا شدیم. همچنین مهمترین مراقبتهای پس از عمل را بررسی کردیم. این مراقبتها نقش مهمی در تسریع روند بهبودی و کاهش خطر بروز مشکلات دارند.
بسیاری از عوارض لازک مانند خشکی چشم، حساسیت به نور، تاری دید و اختلالات دید شبانه با گذشت زمان کاهش مییابند، اما برخی علائم ممکن است طولانیتر ادامه داشته باشند. شما میتوانید با انتخاب یک جراح باتجربه، رعایت دقیق توصیههای پزشکی و انجام معاینات پیگیری، احتمال بروز عوارض جدی را به حداقل برسانید و به بهبودی سریعتر و دستیابی به بهترین نتیجه بینایی کمک کنید.
سوالات متداول
تاری دید بعد از عمل لازک تا کی ادامه دارد؟
تاری دید معمولاً طی چند هفته بهتدریج بهبود مییابد، اما رسیدن به دید نهایی و پایدار ممکن است چند ماه زمان ببرد.
خشکی چشم بعد از لازک چقدر طول میکشد؟
خشکی چشم در بسیاری از بیماران طی چند ماه کاهش مییابد، اما ممکن است در برخی افراد تا شش ماه یا بیشتر ادامه داشته باشد.
آیا شماره چشم بعد از لازک برمیگردد؟
بازگشت بخشی از عیب انکساری پس از لازک ممکن است رخ دهد و احتمال آن به شرایط چشم و میزان عیب انکساری اولیه بستگی دارد.
آیا عوارض عمل لازک دائمی هستند؟
بسیاری از عوارض لازک موقتی هستند، اما برخی علائم ممکن است طولانیتر ادامه پیدا کنند یا به درمان نیاز داشته باشند.
احتمال عفونت بعد از عمل لازک چقدر است؟
احتمال عفونت پس از لازک بسیار پایین است و با رعایت دقیق توصیههای پزشک و استفاده صحیح از داروها به حداقل میرسد.
