نزدیک بینی چشم چگونه ایجاد میشود و بهترین راه درمان آن چیست؟
آیا دیدن اشیای دور مانند تابلوهای بزرگراهها برایتان دشوار است؛ ولی میتوانید اشیای نزدیک مانند کتابها را بهآسانی ببینید؟ اگر پاسخ شما مثبت است، به احتمال زیاد، دچار نزدیک بینی یا میوپی (Myopia) هستید. خوشبختانه، چشمپزشکان معمولا میتوانند این مشکل متداول را با روشهای مختلفی مانند عینک، لنز و جراحی اصلاح کنند. در ادامه این مطلب از کلینیک دکتر مقدسی، شما را با هر آنچه که باید نزدیکبینی بدانید، مانند علائم، دلایل، انواع، نحوه تشخیص و روشهای درمان آن آشنا میکنیم و به 6 سؤال متداول پاسخ میدهیم.
نزدیک بینی (میوپی) چیست؟
نزدیک بینی که با نام میوپی )myopia) نیز شناخته میشود، یک عیب انکساری است. زمانی که چشم تصاویر را بهجای روی شبکیه، بخش حساس به نور چشم، در جلوی آن متمرکز میکند، این مشکل رخ میدهد. این امر باعث میشود که فرد اشیای دور را تار ببیند.
نزدیک بینی چگونه بر بینایی تأثیر می گذارد؟
این مشکل باعث تاری دید در فواصل دور میشود؛ ولی اگر شدت آن افزایش یابد، فرد ممکن است اشیای واقع در فاصله یکمتری را نیز تار ببیند.
در چشم افراد نزدیک بین چه اتفاقی می افتد؟
ساختار چشم مقصر اصلی است. زمانی که کره چشم خیلی کشیده باشد یا قرنیه، لایه بیرونی محافظ چشم، انحنای زیادی داشته باشد، نوری که به چشم وارد میشود، نمیتواند بهدرستی متمرکز شود. در این صورت، تصاویر بهجای روی شبکیه، در جلوی آن متمرکز میشوند. این امر باعث تاری دید میشود.
تفاوت نزدیک بینی و آستیگماتیسم
آستیگماتیسم چشم باعث غیرطبیعیشدن انحنای چشم میشود. چشم آستیگمات بهجای اینکه مانند توپ بسکتبال گرد باشد، شبیه به تخممرغ است. افرادی که این مشکل را دارند، تاری دید را هم در فواصل دور و هم در فواصل نزدیک تجربه میکنند؛ ولی افراد نزدیکبین معمولا فواصل دور را تار میبینند.
علائم نزدیک بینی چشم چیست؟
متداولترین علائم نزدیک بینی که میتوانند روی فعالیتهای روزمره تأثیر بگذارند، عبارتاند از:
تاری دید در فواصل دور
افراد مبتلا اشیای دور را تار میبینند؛ ولی میتوانند اشیای نزدیک را بهصورت واضح ببینند.
جمع کردن چشم ها برای دید بهتر
جمعکردن چشمها با کاهش مقدار نور ورودی به چشم، وضوح دید را بهصورت موقت بهبود میدهد؛ ولی نشاندهنده مشکل بینایی است.
خستگی چشم
نگاهکردن طولانیمدت به صفحهنمایش، خواندن یا رانندگی، میتوانند باعث ایجاد احساس ناراحتی و خستگی چشم شوند.
کاهش دید هنگام رانندگی
خیرگی نور در شب، دیدن هاله در اطراف چراغ یا مشکل در خواندن علائم جاده در هنگام رانندگی، از نشانههای هشداردهنده هستند.
سردرد
فشارآوردن به چشم برای دیدن اشیای دور، میتواند منجر به سردردهای مکرر شود.
علت نزدیک بینی چیست؟
علت نزدیک بینی هنوز بهصورت کامل شناخته نشده است؛ ولی تحقیقات نشان میدهند که ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی میتوانند این مشکل را ایجاد کنند. در ادامه این بخش، درباره هر یک از دلایل احتمالی توضیح میدهیم.
عوامل ژنتیکی و ارثی
نزدیک بینی اغلب ارثی است. اگر یکی از والدین یا هر دو آنها نزدیکبین باشند، فرزند آنها نیز ممکن است به این مشکل مبتلا شود.
افزایش طول کره چشم
زمانی که طول کره چشم از جلو به عقب (طول محوری) بیش از حد رشد کند، این مشکل رخ میدهد.
سبک زندگی و استفاده از صفحات نمایش
کار نزدیک طولانیمدت و برخی الگوهای استفاده از صفحات نمایش ممکن است با افزایش خطر ابتلا یا پیشرفت میوپی مرتبط باشند.
کاهش حضور در فضای باز
تحقیقات نشان میدهند که حضور کمتر در فضای باز میتواند احتمال ابتلا به میوپی را افزایش دهد. سپریکردن زمان بیشتر در فضای باز، بهویژه در دوران کودکی، با کاهش خطر ابتلا به میوپی مرتبط است؛ هرچند سازوکار دقیق این اثر هنوز کاملاً مشخص نیست.
عوامل محیطی دوران رشد
افزایش مدتزمان انجام فعالیتهای دید نزدیک مانند خواندن، استفاده از صفحات نمایش یا انجام کارهای ظریف، میتواند خطر ابتلا به این مشکل را در کودکان افزایش دهد.
انواع نزدیک بینی چشم
انواع نزدیک بینی را میتوانیم بر اساس علت ایجادکننده، سرعت پیشرفت و حتی تغییرات چشمی ناشی از آن دستهبندی کنیم.
نزدیک بینی طولی
این نوع نزدیکبینی زمانی ایجاد میشود که طول محوری کره چشم نسبت به قدرت انکساری چشم بیش از حد باشد و یکی از شایعترین مکانیسمهای میوپی در کودکان و نوجوانان است. افزایش طول محوری کره چشم یکی از مهمترین مکانیسمهای ایجاد میوپی، بهویژه در دوران کودکی و نوجوانی، است.
نزدیک بینی انکساری
زمانی که انحنای قرنیه یا عدسی چشم بیش از حد تیز باشد، این نوع رخ میدهد. برخی از افراد ممکن است به ترکیبی از نوع طولی و نوع انکساری مبتلا شوند.
نزدیک بینی پیشرونده
نزدیکبینی پیشرونده زمانی رخ میدهد که میزان میوپی در طول زمان افزایش یابد؛ این وضعیت در کودکان و نوجوانان اهمیت ویژهای دارد و باید تحت نظر چشمپزشک کنترل شود. پیشرفت شدید میوپی میتواند خطر ابتلا به عوارض چشمی، بهویژه در درجات بالا، را افزایش دهد؛ بنابراین، تحتنظرگرفتن نمره چشم کودکان مبتلا به نوع پیشرونده و استفاده از استراتژیهای کنترل نزدیک بینی از اهمیت بالایی برخوردار است.
نزدیک بینی بالا
نزدیکبینی بالا زمانی مطرح میشود که نمره نزدیک بینی فرد حدود ۶- دیوپتر یا بیشتر باشد. افراد مبتلا به نزدیکبینی بالا ممکن است در معرض خطر بیشتری برای عوارضی مانند پارگی یا جداشدگی شبکیه، آبمروارید و گلوکوم قرار داشته باشند و در برخی موارد، به نزدیکبینی پاتولوژیک مبتلا شوند.
نزدیک بینی پاتولوژیک (دژنراتیو)
نوع پاتولوژیک که با نام دژنراتیو نیز شناخته میشود، ناشی از کشیدگی غیرطبیعی و پیشرونده کره چشم است. این امر باعث کشیدگی شبکیه، مشیمیه و صلبیه در پشت چشم میشود. محققان بر این باور هستند که نوع پاتولوژیک ممکن است ارثی باشد. در صورت ایجاد عوارض شبکیه یا ماکولا، علائمی مانند موجدار دیدهشدن خطوط، لکه یا ناحیه تار در مرکز دید و کاهش حساسیت به کنتراست ممکن است ایجاد شود.
نزدیک بینی نوزادان نارس
روند ایجاد نوع نوزادان نارس با نوع طولی که کودکان را در دهه اول و دوم زندگی تحتتأثیر قرار میدهد، تفاوت زیادی دارد. نزدیک بینی در نوزادان نارس میتواند با نارسبودن چشم، وزن کم هنگام تولد و سابقه رتینوپاتی نوزادان نارس مرتبط باشد و سازوکار آن با میوپی شایع دوران کودکی متفاوت است.
نزدیک بینی در کودکان
نزدیک بینی معمولاً در سالهای کودکی یا نوجوانی شروع میشود و ممکن است در دوران رشد بهتدریج پیشرفت کند. در کودکان، چشمها باید بهصورت یکنواخت رشد کنند و سپس ثابت شوند؛ ولی هنگامی که نزدیک بینی در کودکان رخ دهد، چشمها با سرعت بالایی رشد میکنند. رشد بیشازحد طول محوری چشم میتواند باعث افزایش نمره میوپی و بدترشدن دید بدون اصلاح در طول دوران رشد شود. جمعکردن چشمها، پلکزدن زیاد، مالیدن مکرر چشمها، نشستن در نزدیکی تلویزیون و مشکل در خواندن کلمات روی تخته کلاس درس از علائم این مشکل در کودکان هستند.
تشخیص نزدیک بینی چشم چگونه است؟
تشخیص نزدیک بینی با معاینه جامع چشم، سنجش حدت بینایی و اندازهگیری عیب انکساری انجام میشود. تست نزدیک بینی هم یکی از روشهای تشخیص این مشکل است. در این تست، چشمپزشک از شما میخواهد در فاصله مشخصی از تابلوی معاینه چشم اسنلن بایستید. این تابلو دارای ردیفهایی از حروف یا علائم است که بهتدریج به سمت پایین کوچکتر میشوند. سپس چشمپزشک از شما میخواهد که یکی از چشمهای خود را بپوشانید و ردیفهای مختلف را بخوانید. جدول اسنلن برای سنجش حدت بینایی استفاده میشود و تعیین دقیق نمره نزدیکبینی به آزمایش رفرکشن نیاز دارد.
در رفرکشن، چشمپزشک یا اپتومتریست با استفاده از فوروپتر و لنزهای مختلف، میزان عیب انکساری و نمره مناسب برای اصلاح دید را تعیین میکند تا نمره چشم را برای اصلاح نزدیک بینی پیدا کند. اگر نزدیکبین باشید، نمره عینک یا لنز تماسی شما یک عدد منفی خواهد بود. هر چه عدد منفیتر باشد، به لنز قویتری نیاز دارید؛ برای مثال، -3.00 دیوپتر از -2.50 دیوپتر قویتر است.
آیا نزدیک بینی قابل درمان دائمی است؟
متأسفانه، هنوز درمان قطعی نزدیک بینی وجود ندارد؛ البته نزدیکبینی معمولاً با عینک و لنز اصلاح میشود و جراحیهای انکساری میتوانند وابستگی به عینک را کاهش دهند؛ اما این روشها لزوماً به معنای از بین رفتن کامل زمینه ساختاری یا خطرات میوپی بالا نیستند. نکته بسیار مهم این است که این روشها دائمی نیستند و با افزایش سن ممکن است دوباره به اصلاح بینایی نیاز پیدا کنید. در ادامه این بخش، درباره هر یک از روشهای درمانی، مانند عینک، لنزهای تماسی و جراحی توضیح میدهیم.
- عینک: چشمپزشکان معمولا ابتدا با عینکهای مقعر شروع میکنند. اگر نمره چشم شما بالاتر از -3.00 دیوپتر باشد، ممکن است به عدسیهایی با ضریب شکست بالا نیاز داشته باشید که نازکتر و سبکتر از عدسیهای پلاستیکی معمولی هستند
- لنزهای تماسی: لنزهای تماسی روی سطح چشم شما قرار میگیرند و انواع مختلفی دارند؛ از جمله لنزهای نرم و لنزهای سخت نفوذپذیر به گاز. چشمپزشک علاوه بر تعیین نمره چشم، باید انحنای چشم شما را نیز اندازه بگیرد تا بتواند لنز مناسبی را تجویز کند. در افراد مبتلا به خشکی چشم، انتخاب نوع لنز باید با ارزیابی چشمپزشک انجام شود؛ زیرا برخی لنزها ممکن است علائم خشکی را تشدید کنند و برای درمان نزدیک بینی شما مناسب نباشند
عمل نزدیک بینی میتواند بینایی شما را بهصورت قابلتوجهی بهبود ببخشد و نیاز به عینکها یا لنزهای تماسی را برطرف کند. متداولترین روشهای جراحی برای درمان این مشکل عبارتاند از:
- کراتکتومی فتورفرکتیو: در PRK، پس از برداشتن لایه سطحی قرنیه، لیزر اکسایمر شکل استرومای قرنیه را تغییر میدهد تا تمرکز نور روی شبکیه اصلاح شود. این امر باعث صافترشدن انحنای قرنیه میشود و اجازه میدهد پرتوهای نور در نزدیکی یا روی شبکیه متمرکز شوند
- لیزیک: لیزیک متداولترین جراحی برای میوپی است. در این جراحی، جراح از لیزر یا ابزار دیگری برای ایجاد یک فلپ نازک روی لایه بالایی قرنیه شما استفاده میکند. سپس شکل قرنیه را با لیزر دیگری تغییر میدهد و در مرحله آخر، فلپ را در جای خود قرار میگذارد. در عمل فمتولیزیک چشم، فلپ قرنیه با لیزر فمتوثانیه ایجاد میشود؛ این روش در برخی جنبهها نسبت به روشهای مکانیکی ایجاد فلپ مزایایی دارد. پس از عمل لیزیک، استفاده از استخر و شنا تا یک ماه ممنوع است؛ زیرا تماس آب با چشم میتواند خطر تحریک یا عفونت را افزایش دهد. پس از گذشت این مدت نیز باید زمان بازگشت به شنا را با نظر چشمپزشک تعیین کرد.
- کاشت لنز داخل چشمی (ICL): در این روش، یک لنز داخل چشمی فیکیک در پشت عنبیه و جلوی عدسی طبیعی قرار میگیرد تا عیب انکساری اصلاح شود
- فمتواسمایل: عمل فمتو اسمایل چشم یک جراحی لیزری است که برخلاف لیزیک، فلپ بزرگ قرنیه ایجاد نمیکند؛ بنابراین برخی عوارض اختصاصی مرتبط با فلپ در این روش مطرح نیستند، هرچند خود جراحی میتواند عوارض دیگری داشته باشد.
جمعبندی
نزدیک بینی یا میوپی باعث میشود که فواصل دور را تار ببینید. این مشکل ممکن است خفیف باشد یا با گذشت زمان بدتر شود. خوشبختانه، روشهای مختلفی مانند عینک، لنز تماسی و جراحی وجود دارند که میتوانند به اصلاح بینایی شما کمک کنند.
اگر به دنبال چشمپزشک معتبری برای امتحانکردن یکی از روشهای درمانی موجود میگردید، ما دکتر علیرضا مقدسی را به شما پیشنهاد میکنیم؛ زیرا دارای تجربه بالایی در درمان انواع مشکلات چشمی مانند عیوب انکساری و انحراف چشم هستند. با رزرو نوبت این چشمپزشک، اولین قدم را برای بهبود بینایی خود بردارید.
سؤالات متداول
آیا نزدیک بینی ارثی است؟
میوپی میتواند ارثی باشد. اگر یکی از والدین شما یا هر دو آنها این مشکل را دارند، در معرض خطر ابتلا به این مشکل قرار دارید.
آیا نزدیک بینی با افزایش سن بیشتر می شود؟
میوپی معمولاً تا اواخر نوجوانی یا اوایل بزرگسالی تثبیت میشود، اما ممکن است در برخی افراد بعد از این سن نیز تغییر کند. افزایش زمان سپریشده در فضای باز، بهویژه در کودکان، میتواند به کاهش خطر ابتلا به میوپی کمک کند؛ مقدار دقیق زمان پیشنهادی باید بر اساس توصیه پزشک و منابع معتبر تعیین شود.
نزدیک بینی شدید چه عوارضی دارد؟
اگر این مشکل شدید باشد، در معرض خطر ابتلا به جداشدگی شبکیه، گلوکوم، آبمروارید و بیماریهای چشمی دیگر قرار خواهید گرفت.
آیا نزدیک بینی باعث نابینایی می شود؟
نزدیکبینی معمولی معمولاً باعث نابینایی نمیشود؛ اما میوپی بالا و بهویژه میوپی پاتولوژیک میتوانند خطر عوارضی مانند جداشدگی شبکیه، گلوکوم و آسیبهای ماکولا را افزایش دهند.
آیا جراحی لیزیک نزدیک بینی را درمان می کند؟
لیزیک و سایر جراحیهای انکساری میتوانند عیب انکساری ناشی از نزدیکبینی را اصلاح کرده و وابستگی به عینک یا لنز را کاهش دهند.
بهترین سن برای عمل نزدیک بینی چه زمانی است؟
سن مناسب بهتنهایی تعیینکننده نیست؛ معمولاً ثبات نمره چشم، سلامت و ضخامت قرنیه و مناسببودن فرد برای جراحی اهمیت بیشتری دارند. برای انجام عمل نزدیکبینی، معمولاً لازم است نمره چشم حداقل به مدت ۶ ماه ثابت مانده باشد؛ بااینحال، تشخیص نهایی مناسببودن فرد برای جراحی بر اساس معاینه و ارزیابی چشمپزشک انجام میشود.
[…] چشم، لازک –PRK و کاشت لنزهای داخل چشمی (ICL) برای درمان نزدیکبینی، دوربینی، آستیگماتیسم و پیرچشمی […]